در گنجینهای از تاریخ علم شیعه، علامه محمدباقر مجلسی (۱۰۳۷–۱۱۱۰ ق) همچون ستارهای درخشان ظاهر میشود که راه ترویج حدیث، فقه، اخلاق و حکمت را هموار کرد. وی در اصفهان به دنیا آمد، در حیطه دینی و فقهی توسط پدر خود، مجلسی اول و اساتیدی برجسته چون ملاصدرا، ملامحسن فیض کاشانی، شیخ حر عاملی و دیگر بزرگان آموزش دید. در ۱۴ سالگی از ملاصدرا اجازه روایت گرفت و این آغاز مسیری علمی بود که او را بهعنوان مرجع حدیثی شیعه معرفی کرد. از مهمترین اقدامات وی، تألیف عظیم بحارالانوار در ۱۱۰ جلد است؛ پروژهای که بهعنوان بزرگترین دائرةالمعارف حدیثی شیعه شناخته میشود. این اثر نهتنها در گردآوری روایتهای اهلبیت ممتاز است، بلکه تأثیری عمیق در پاسخگویی به نیازهای علمی و دینی جامعه شیعی پس از دوران صفوی داشت. علامه مجلسی در شاخههای مختلف علوم اسلامی از کلام و فقه تا تاریخ و اخلاق پای در عرصه تحقیق و تألیف گذاشت و ضمن بهرهگیری از روحیهای پژوهنده و خستگیناپذیر، توانست بیش از صد عنوان کتاب در دو زبان فارسی و عربی تألیف کند؛ آثاری همچون حقالیقین، عینالحیاة، زادالمعاد، تحفة الزائر و حلیةالمتقین. در میان علما و محدثان، شهرت علامه مجلسی بیبدیل است. عالمانی چون شیخ حر عاملی وی را «جامع علوم عقلی و نقلی» توصیف کردهاند و جایگاهش در احیای حدیث و تقویت بنیانهای شیعه را ستودهاند. او با وجود ارتباط نزدیک با دربار صفوی، بهویژه در دوران شاهان سلیمان و سلطان حسین، نقد مخالفی روشن به فرقهها و تصوف خانقاهی داشت و در سمتهای دینی رسمی مانند «شیخالاسلام» به اعمال نصیحت و ترویج عدالت پرداخت. محققی خستگیناپذیر، علامه مجلسی تمام عمر خود را وقف علم و تربیت شاگردان کرد چه در اصفهان، چه در سفرهای زیارتی و چه در قامت مناصب دینی. روحیه خستگیناپذیر او در تحقیق و تدریس موجب شد که نام او از گذشته تا امروز، در میان ارادتمندان و پژوهشگران حک شود. او در ۲۷ رمضان سال ۱۱۱۰ قمری درگذشت و در کنار مسجد جامع اصفهان، در جوار پدرش آرام گرفت؛ مکانی که به زیارتگاه علامه و میراثی معنوی تبدیل شد.
روز ۳۰ مرداد نمادی از ارادت به میراث علمی علامه مجلسی است؛ روزی که یادآوری میکند چگونه یک فقیه پرتلاش، با تکیه بر اندیشه و تأمل، توانست دریچههای تازهای به سوی علوم و معارف اسلامی بگشاید. بزرگداشت علامه مجلسی، پاسداشت روح پژوهش، حفظ هویت دینی و تحکیم پیوند میان دین و زندگی امروزی ماست.
