طرح «تدوین الگوهای توزیع جمعیت استان اصفهان با رویکرد آیندهپژوهی» در هجدهمین جلسه ستاد حمایت از خانواده و جوانی جمعیت استان اصفهان، به ریاست دکتر جمالینژاد، استاندار اصفهان و با حضور اعضای ستاد و دستگاههای اجرایی استان، که روز چهارشنبه 17 دی ماه 1404 در سالن اجتماعات شهید سلیمانی برگزار شد، ارائه شد.
این طرح به کارفرمایی معاونت توسعه و مدیریت منابع استانداری اصفهان، توسط معاونت پژوهش و فناوری جهاددانشگاهی واحد اصفهان و با نظارت دفتر امور بانوان و خانواده استانداری اصفهان اجرا و تدوین شده است.
این جلسه با حضور ریاست و اعضای معاونت پژوهشی جهاددانشگاهی اصفهان برگزار شد که در آن دکتر الهام قاسمی سرپرست معاونت پژوهش و فناوری جهاددانشگاهی اصفهان به بیان مراحل و اهداف طرح پرداخت. در ادامه دکتر مجید فرهادی، پژوهشگر معاونت پژوهش و فناوری واحد اصفهان و مجری طرح، با تشریح چارچوب و ضرورتهای تدوین این سند اظهار کرد: هدف اصلی طرح، تدوین الگوی توزیع متوازن جمعیت در استان اصفهان و تبدیل آن به یک نقشهراه اجرایی در افق ۱۴۱۳–۱۴۱۴ است. مسئله استان صرفاً رشد یا کاهش جمعیت نیست، بلکه همزمانی چند روند تقویتکننده نظیر کاهش پویایی جمعیت و افت باروری، تشدید سالخوردگی، تمرکز فزاینده جمعیت و فعالیت در هسته مرکزی، ناهمترازی فرصتها و کیفیت خدمات بین مرکز و پیرامون و نیز محدودیتهای محیطی مانند ظرفیت آب و ریسک فرونشست، زمینه تشدید شکاف فضایی، افزایش هزینههای زیرساختی و تضعیف تابآوری سرزمینی را فراهم میکند.
وی با اشاره به رویکرد آیندهنگری در این مطالعه افزود: طرح با روش پسنگری اجرا شده است؛ بدین معنا که ابتدا آینده مطلوب استان بهصورت سنجشپذیر تعریف و سپس مسیر تحقق آن از طریق تحلیل وضع موجود، تعیین شکافها، تعریف نقاط عطف میانی و فازبندی اقدامات طراحی شد. مرور تجارب ملی و بینالمللی، تحلیل اسناد فرادست، شناسایی عوامل مؤثر بر تراکم جمعیت، بررسی جریانهای مهاجرتی و ظرفیتسنجی شهرستانها برای جذب و تثبیت جمعیت از اهداف کلیدی این طرح است. همچنین با تمرکز بر همافزایی سیاستهای جوانی جمعیت و استقرار متوازن سکونت، سناریوی مطلوب توزیع جمعیت در ده سال آینده تدوین و راهکارهای عملیاتی تحقق سیاستهای کلان کشور در حوزه جوانی جمعیت و افزایش باروری ارائه شده است.
به گفته مجری طرح، خروجیهای نهایی شامل تعیین شاخصهای هدف افق، خوشهبندی راهبردی شهرستانها، تدوین بستههای سیاستی و راهبردی و نقشهراه اجرایی چهارمرحلهای (۱۴۰۴ تا ۱۴۱۳) همراه با چارچوب حکمرانی، پایش و بازنگری است. در این چارچوب، سیاستها در قالب بستههای همافزا شامل «پویایی و ساختار جمعیت»، «توزیع و ماندگاری»، «نگرشها و باورهای مرتبط با فرزندآوری»، «جاذبه و پایداری اقتصادی و اشتغال»، «محیط کسبوکار»، «کیفیت و عدالت خدمات»، «ظرفیت و مخاطرات زیستی» و «کیفیت حکمرانی منطقهای» ساماندهی شدهاند.
وی تأکید کرد: «تحقق اهداف افق به کاهش هزینههای فرزندآوری، تثبیت اشتغال جوانان در خارج از هسته مرکزی و مشروطسازی توسعه به ظرفیت آب و کنترل فرونشست گره خورده و در مجموع، این طرح یک سند تصمیمساز و اجراپذیر برای هدایت سرمایهگذاری، تنظیمگری نهادی و مدیریت فضامحور جمعیت در مقیاس استان فراهم میکند.
در ادامه جلسه، دکتر جمالینژاد، استاندار اصفهان، مسئله جمعیت را «موضوعی حیاتی» دانست و بر ضرورت توجه جدی همه دستگاهها و سازمانها به این حوزه تأکید کرد.
وی خواستار آن شد که موضوع جمعیت بهعنوان یک اولویت مستمر در دستور کار نهادهای مرتبط قرار گیرد و سازوکارهای هماهنگی و پیگیری در سطح استان تقویت شود. جمالینژاد با تأکید بر اینکه «هیچ مشکلی غیرقابل حل نیست»، خواستار عزم جدیتر دستگاهها برای ورود مؤثر به مسئله جمعیت و خانواده شد و پیشنهاد کرد: تشکیل قرارگاه ماهانه جمعیت با حضور تمام دستگاههای ذیربط حتی در شرایط سخت، ضروری است و برای مسئله مهم جمعیت نیز باید همین سطح از جدیت و پیگیری وجود داشته باشد.
وی همچنین بر لزوم جذب مشارکت همه بخشها از جمله دستگاههای دولتی، ستاد اجرایی، سازمانهای مردمنهاد و خیرین تأکید کرد و گفت: لازم است راهکارهای عملیاتی در سطح شهرستانها اجرا و نتایج اقدامات در قالب داشبورد مدیریتی به فرمانداران منعکس شود.
استاندار اصفهان با ابراز نگرانی نسبت به کاهش ازدواج و پیامدهای آن، از همه دستگاهها خواست با ارادهای قوی، موضوع حمایت از خانواده و جوانان را در اولویت کاری خود قرار دهند.
همچنین ایوب درویشی، معاون سیاسی و اجتماعی استاندار اصفهان، با اشاره به سرعت عمل استانداری در پاسخگویی به استعلامات قانونی تشکلها، بر لزوم فعالسازی حداکثری ظرفیتهای اجتماعی و تبلیغاتی موجود برای حمایت از نهاد خانواده تأکید کرد و بهرهگیری از ظرفیتهای مردمی و رسانهای را یکی از مسیرهای مؤثر در تقویت سیاستهای حمایتی دانست.
در بخش دیگری از این نشست، دکتر فاتحیزاده، مدیرکل امور زنان و خانواده استانداری اصفهان نیز با تأکید بر اهمیت راهبردی مسئله جمعیت، خواستار همافزایی و مشارکت فعال همه دستگاهها و سازمانهای مرتبط در پیشبرد سیاستهای جمعیتی استان شد و بر ضرورت تقویت حمایتهای بینبخشی از نهاد خانواده و بهرهگیری هدفمند از ظرفیتهای اجتماعی، فرهنگی و اجرایی برای تحقق اهداف ستاد تأکید کرد.
گفتنی است طرح «تدوین الگوهای توزیع جمعیت در استان اصفهان» بهعنوان یک سند اجرایی، زمینه تصمیمسازی و برنامهریزی مرحلهبندیشده برای مدیریت روندهای جمعیتی، کنترل تمرکز، تقویت ماندگاری در پیرامون و همراستاسازی توسعه با قیود محیطی را در سطح استان فراهم میکند.
