سلیمان حیدری، سرپرست معاونت فرهنگی جهاددانشگاهی اصفهان در این مراسم اظهار کرد: مأموریت اصلی ما در حوزه فرهنگی جهاد دانشگاهی در چارچوب مسئولیت اجتماعی تعریف می‌شود. امروز حمایت از طبیعت باید از شعار فراتر رفته و به یک ضرورت عملی و انکارناپذیر تبدیل گردد. لازم است میراثی ارزشمند برای آیندگان باقی بگذاریم و با اجرای چنین اقداماتی، این فرهنگ را در جامعه نهادینه کنیم که حفاظت از محیط زیست، جزئی جدانشدنی از همه برنامه‌ها و فعالیت‌های ماست.
امیر فرح‌نسب، پژوهشگر و استاد رشته محیط زیست نیز در این نشست گفت: این رویداد تنها یک سند اداری نیست، بلکه یک دگرگونی بزرگ محسوب می‌شود. در دوره‌ای که کنفرانس‌های بین‌المللی محیط زیست، برنامه محیط زیست سازمان ملل و برنامه توسعه این سازمان شکل گرفت و اهداف هفده‌گانه توسعه پایدار مطرح شد، نخستین روز جهانی محیط زیست در ۵ ژوئن ۱۹۷۳ با شعار «فقط یک زمین» برگزار گردید. سال گذشته شعار این روز «پایان دادن به آلودگی پلاستیکی» بود و امسال شعار «الهام گرفته از طبیعت برای اقلیم، برای آینده‌مان» انتخاب شده است. این شعار نشان می‌دهد که محیط زیست دیگر یک موضوع صرفاً اخلاقی نیست، بلکه مستقیماً با سرنوشت ما گره خورده است. اگر در حفاظت از آن نکوشیم و میزان کربن انباشته شده در زمین و جو را کاهش ندهیم، به زودی با بحران‌هایی بسیار بزرگ‌تر از امروز روبه‌رو خواهیم شد.
وی افزود: حفاظت از جنگل‌ها و مراتع، صیانت از تالاب‌ها و منابع آبی، حفاظت از تنوع زیستی و حیات وحش، کاهش آلودگی و پسماند و کاستن از اثرات تغییرات اقلیمی، بخشی از محورهای مرتبط با شعار امسال هستند که در هدف سیزدهم توسعه پایدار سازمان ملل نیز آمده و باید از سال ۲۰۱۵ تا ۲۰۳۰ در همه کشورها اجرایی شود. در ایران، تنها در حوزه سلامت و بهداشت پیشرفت‌هایی داشته‌ایم مانند کاهش مرگ مادران و کودکان و تولید داروهای نوترکیب در انستیتو پاستور، انستیتو رازی و دیگر مراکز علمی. اما در زمینه حیات زیر آب‌ها (هدف چهاردهم) و حیات در خشکی (هدف پانزدهم)، به دلیل کمبود بودجه و نگرش حاکمیتی که معمولاً مسائل زیست‌محیطی را پرهزینه می‌داند و تمایل چندانی برای حل آن‌ها ندارد، اعتبارات کافی در اختیار سازمان حفاظت محیط زیست قرار نمی‌گیرد. در نتیجه، این سازمان ناچار به جایگزینی فرایندهای دیگر می‌شود و این اکوسیستم‌ها همچنان در معرض خطر باقی می‌مانند.
این عضو هیأت علمی دانشگاه فرهنگیان بیان کرد: هر سال همزمان با روز جهانی محیط زیست، شعاری ملی نیز تعیین می‌شود. شعار ملی امسال که دیروز رونمایی شد، «حفظ محیط زیست، حفظ امنیت ملی» است. این شعار اهمیت راهبردی محیط زیست را برای کشور یادآوری می‌کند. در شرایط جنگی، آلاینده‌ها، عناصر و فلزات سنگینی که در خاک انباشته می‌شوند، شرایطی شبیه به «میکرو هیروشیما» ایجاد کرده و آسیب‌های عظیمی به محیط زیست وارد می‌کنند. این موضوع جای نگرانی دارد و باید این نگرانی را عمیقاً درک کنیم.
فرح‌نسب ادامه داد: طبیعت همواره زنده است، اما در مسائل زیست‌محیطی نمی‌توان اقدامات را به آینده موکول کرد. برای نمونه، فرونشست‌هایی که به ریزش تبدیل می‌شوند، جبران‌ناپذیرند و به معنای مرگ اکوسیستم هستند. همچنین آلودگی هوا شامل بنزن، تولوئن، زایلن، سرب و سایر ترکیبات، و استنشاق آن‌ها باعث بیماری‌های مزمن ریوی و تنفسی و مرگ‌ومیر گسترده می‌شود. بر اساس آمار وزارت بهداشت، سالانه هزاران نفر برای اکسیژن‌درمانی به مراکز درمانی مراجعه می‌کنند. تعطیلی مدارس، اختلال در زندگی روزمره و موارد مشابه، همگی نشانه‌هایی از نبود سلامت در اکوسیستم هستند.
وی تأکید کرد: وضعیت منابع آبی نامناسب است و تالاب‌ها که به عنوان فیلترهای زیستی شناخته می‌شوند، در مسیر خشک شدن قرار دارند. این تالاب‌ها که می‌توانند مانع گسترش کویر شوند، یکی پس از دیگری خشک می‌شوند. در حال حاضر، ۹۹ درصد تالاب بین‌المللی گاوخونی که تنها تالاب فلات ایران است، خشک شده. البته ما معتقدیم این تالاب همچنان زنده است و فقط به احیا نیاز دارد؛ زیرا بخشی از آن باتلاقی بوده و قابلیت اشباع دوباره با آب را دارد. انقراض گونه‌ها، گرمایش جهانی و دیگر عوامل نیز هشدارهایی جدی محسوب می‌شوند.
این پژوهشگر محیط زیست در ادامه به معرفی کانون یونیکو پرداخت و گفت: فعالیت‌های دانشجویی در زمینه محیط زیست و اقدامات سبز می‌تواند بسیار ارزشمند باشد؛ زیرا دانشجویان هنوز درگیر بسیاری از مسائل کلان و بوروکراسی‌های اداری نشده‌اند. این کانون ابتدا با محوریت رویدادهای دانشجویی شکل گرفت و قرار است به عنوان یک کانون مرکزی فعالیت کند تا همه کانون‌های محیط زیستی دانشگاه‌های اصفهان به آن بپیوندند. ترویج سبک زندگی سبز، افزایش آگاهی زیست‌محیطی در دانشگاه‌ها، کاهش مصرف انرژی، کاغذ و تولید پسماند در رویدادهای دانشجویی، ارتقای فرهنگ مسئولیت‌پذیری جمعی و فردی نسبت به محیط زیست، حمایت از فعالیت‌ها، تجهیزات و محصولات پایدار و کم‌مصرف از اهداف این کانون است و به طور کلی، هدف آن توسعه فرهنگ مصرف مسئولانه، کاهش پسماند و ترویج شیوه‌های پایدار در برگزاری برنامه‌های دانشجویی است.
وی در پایان خاطرنشان کرد: همگی باید دست به دست هم دهیم؛ زیرا تنها یک سپهر حیات‌بخش در اختیار داریم. وظیفه ما این است که بدون هیچ چشم‌داشتی، از این زیستگاه و نعمت الهی محافظت کنیم.
محبوبه وکیلی، رئیس خانه فرهنگ و مدیریت مصرف شرکت توزیع برق اصفهان نیز اظهار داشت: فرهنگ‌سازی‌های مؤثری در گذشته انجام شده؛ برای مثال در دهه ۷۰، شخصیت «بابابرقی» تأثیر مثبتی بر جامعه گذاشت، اما این روند ادامه نیافت. امسال وزارت نیرو با جدیت بیشتری در این زمینه وارد شده است. پس از آن، وزارت نیرو طرح ملی «سبا» را ارائه کرد که تمرکز اصلی آن بر بانوان و کودکان است؛ زیرا مدیریت اقتصاد خانواده عمدتاً در دست زنان است و اگر آنان مصرف را به درستی مدیریت کنند، کودکان نیز این رفتار را یاد می‌گیرند. آشپزخانه قلب تپنده هر خانه است و حدود ۳۰ وسیله برقی در آن استفاده می‌شود که باید برای مدیریت مصرف آن‌ها تدابیری اندیشیده شود. شدت انرژی در ایران نسبت به میانگین جهانی ۷۵ درصد افزایش یافته، در حالی که این شاخص در بسیاری از نقاط جهان حدود ۳۵ درصد کاهش داشته است. به عنوان مثال، بسیاری از بانوان با هدف صرفه‌جویی اقتصادی و کاهش هزینه‌ها، مواد غذایی را در فریزر نگهداری می‌کنند، اما لازم است هزینه پنهان این کار، مانند مصرف برق، نیز مورد توجه قرار گیرد.
وی افزود: هنگام استفاده از وسایل برقی در خانه باید نکاتی را رعایت کنیم؛ در ساعات اوج مصرف، وسایل پرمصرف را از مدار خارج کرده و از روشن بودن همزمان چند وسیله پرمصرف بپرهیزیم. کولرهای آبی را روی دور کند تنظیم کنیم؛ زیرا دور تند حدود ۲.۵ تا ۳ برابر برق بیشتری مصرف می‌کند. برای کولرها سایبان مناسب در نظر بگیریم. نوارهای پلاستیکی درب یخچال را با قرار دادن یک برگ کاغذ میان آن‌ها در طول سال بررسی کنیم. تا حد امکان از نور طبیعی استفاده کنیم. لامپ‌های پرمصرف را با لامپ‌های SMD جایگزین کنیم. پیش از خرید لوازم برقی، برچسب انرژی آن‌ها را بررسی کنیم؛ زیرا در بلندمدت هزینه برق را کاهش می‌دهد. در صورت امکان پنل‌های خورشیدی نصب کنیم. برای استفاده از پنل‌های خورشیدی، می‌توان در سامانه مهرسان ثبت‌نام کرد.
این کارشناس بیان کرد: اگر در مراکز مختلف یا محیط اطراف خود رفتار نادرستی در زمینه مصرف برق مشاهده کردید، می‌توانید گزارش خود را از طریق شماره ۱۵۲۱ اعلام کنید.
دلارام قلع‌ریز، دبیر کانون یونیکو، با اشاره به دشواری مسیر تأسیس این کانون گفت: پس از مدت‌ها تلاش، امروز به تدوین این آیین‌نامه رسیده‌ایم. مسیر تازه آغاز شده و ما خواهان گسترش آن به فراتر از محیط دانشگاه هستیم و از حاضران یاری می‌خواهیم.
سیداحمد فیاضی، دیگر عضو کانون نیز با یادآوری خاطره‌ای از یک رویداد دانشجویی در جهاد دانشگاهی اصفهان که در آن فردی به جای لیوان یکبارمصرف، درخواست لیوان شیشه‌ای کرد، گفت: همان لحظه دغدغه محیط زیست در من شکل گرفت. ما به این نتیجه رسیدیم که باید سراغ «گلوگاه‌های» آلودگی برویم. شهرداری از جمله این گلوگاه‌هاست که با وجود برگزاری رویدادهای بزرگ، متأسفانه آسیب‌های زیست‌محیطی زیادی ایجاد می‌کند. تجربه موفق «همیاران پلیس» نشان داد که چگونه می‌توان با ساختن یک هویت هدفمند، تأثیرگذار بود. انتخاب‌های ما هویت ما را می‌سازند؛ شاید حضور امروز ما نیز حاصل همان انتخاب ساده برای استفاده از لیوان شیشه‌ای دو سال پیش باشد.
در پایان این مراسم، از آیین‌نامه رویداد سبز رسماً رونمایی شد و حاضران با امضای تابلوی یادبود و دریافت بسته‌های حاوی بذر، بر عهد خود برای حفاظت از محیط زیست تأکید کردند. همچنین سوگند نامه محیط زیست توسط حضار با صدای بلند خوانده شد.
