همایش «تعاونی‌های فرش دستباف و صنایع دستی» با حضور هنرمندان، پیشکسوتان، فعالان صنفی و جمعی از مسئولان استانی در تالار آوینی دانشگاه اصفهان برگزار شد. این رویداد که به همت اتاق تعاون استان، اداره کل تعاون، کار و رفاه اجتماعی، کانون تعاون سازمان دانشجویان جهاددانشگاهی واحد اصفهان و انجمن علمی فرش دانشگاه هنر اصفهان ترتیب یافته بود، به دغدغه‌های دیرینه فعالان این عرصه و همچنین بررسی راهکارهای نوین برای خروج از بحران‌های مزمن صنعت فرش اختصاص داشت.
در ابتدای این نشست، علی شهبازی، نماینده اتحادیه‌های فرش دستباف استان اصفهان، با ابراز نگرانی از روند نزولی صادرات، گفت: در اواخر دهه ۷۰، با دلار هزار تومانی، سالانه دو میلیارد و ۳۰۰ میلیون دلار درآمد از صادرات فرش داشتیم، اما متأسفانه این رقم در سال گذشته به کمتر از شش میلیون دلار رسیده است که واقعاً فاجعه‌بار است. زمانی که درآمد فرش به ۶۰ میلیون دلار کاهش یافته بود، یکی از معاونان وزارت بازرگانی در جلسه‌ای عنوان کرد که شاید دیگر نیازی به توجه چندانی به فرش نباشد و امروز که این عدد به شش میلیون دلار سقوط کرده، گویا باید فاتحه این هنر-صنعت را خواند.
شهبازی با اشاره به ساختار نامتناسب اقتصاد کشور با ماهیت خصوصی فرش، افزود: اقتصاد ایران دولتی است، اما فرش یک صنعت کاملاً خصوصی محسوب می‌شود و همین ناهماهنگی باعث شده که بیش از 10 وزارتخانه به‌نوعی با این حوزه درگیر باشند، اما هیچ‌کدام مسئولیت حل مشکلات آن را به‌درستی احساس نکنند. از وزارت امور خارجه تا بازرگانی، کار و رفاه اجتماعی و … هرکدام سهمی دارند، اما هماهنگی میان آن‌ها وجود ندارد.
وی به دو چالش اساسی دیگر نیز اشاره کرد و گفت: بیش از ۹۰ درصد مواد اولیه فرش‌هایی که در اصفهان بافته می‌شود، وارداتی است و تأمین آن با موانع جدی روبه‌روست. همچنین در حوزه تسهیلات، بانک‌ها برات‌های ارزی که به کارآفرینان اعطا می‌شود را نمی‌پذیرند، در حالی که حداقل انتظار داریم عرصه فرش و صنایع دستی را از سایر مشاغل خانگی جدا کنند تا گرهی از کار ما باز شود.
شهبازی درباره مشکلات بیمه نیز هشدار داد و بیان کرد: بسیاری از بافندگانی که تحت پوشش بیمه هستند، امروز خودشان خواستار لغو بیمه‌شان شده‌اند، چون محاسبه حق کارفرما بر اساس دهک‌های اقتصادی، شرایطی ایجاد کرده که برای آن‌ها مقرون‌به‌صرفه نیست و این خود فاجعه‌ای دیگر در این حوزه است.
در ادامه، حبیب‌الله بهرامی، رئیس اتاق تعاون استان اصفهان، با یادآوری نام‌گذاری سال جاری تحت عنوان «سرمایه‌گذاری برای تولید» (با تأکید بر اقتصاد مقاومتی و وحدت ملی) از سوی رهبر معظم انقلاب، اظهار کرد: نزدیک‌ترین واژه به اقتصاد مقاومتی، تعاون است و صنعت فرش و صنایع دستی بهترین بستر برای تحقق آن محسوب می‌شود. متأسفانه دشمن این نقطه قوت را هدف قرار داد و فرش دستباف ایران را در نخستین گام‌های تحریم خود نشانه گرفت. در حالی که اوایل انقلاب سالانه ۲.۳ میلیارد دلار صادرات داشتیم، سال گذشته این عدد به زیر ۱۰ میلیون دلار رسیده است و این ضربه‌ای سنگین به معیشت اقشار متوسط و کم‌برخوردار جامعه است که بیشترین وابستگی را به این صنعت دارند.
بهرامی با اشاره به ظرفیت‌های علمی و دانشگاهی، از شکل‌گیری کانون تعاون در دانشگاه‌های اصفهان و نجف‌آباد به‌عنوان پل ارتباطی میان اتاق تعاون و مراکز علمی یاد کرد و گفت: همکاری تعاونی‌های سطح استان با اتاق تعاون و جهاددانشگاهی می‌تواند گامی مؤثر برای تقویت این عرصه باشد. امیدواریم با توجه به جایگاه کنونی ایران در جهان و ثبات ایجادشده پس از دوران جنگ، وضعیت اقتصادی و به‌ویژه حوزه فرش و صنایع دستی بهبود یابد.
منصور حافظ پرست، نماینده اتحادیه‌های صنایع دستی استان اصفهان که بیش از ۶۰ سال سابقه فعالیت در این حوزه را دارد، با تأکید بر نقش کلیدی جوانان گفت: تنها چیزی که می‌تواند ایران را از این ورطه نجات دهد، همت خود ماست. امید ما به جوانان است و اگر آن‌ها از این عرصه ناامید شوند، دیگر نمی‌توان به هیچ چیز دیگری امید بست.
پیشنهاد من این است که وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی بسته‌های معیشتی در اختیار هنرمندان جوان قرار دهد تا بتوانند به کار خود ادامه دهند. جهاددانشگاهی نیز به‌عنوان یک نهاد علمی می‌تواند با حمایت از تعاونی‌ها، نقش تسهیل‌گر و راهنما را ایفا کند.
وی همچنین از موازی‌کاری‌های موجود انتقاد کرد و گفت: همه در خطوط موازی حرکت می‌کنیم، در حالی که باید این خطوط را به هم نزدیک کنیم تا نتیجه‌بخش باشد. متأسفانه نمایندگان اقتصادی ما در خارج از کشور، کمترین اطلاعات را از توانمندی‌های صنایع دستی و فرش ایرانی دارند و نمی‌دانند چگونه از این هنر ارزشمند استفاده کنند.
در بخش دیگری از این همایش، کوروش خسروی، معاون هماهنگی امور اقتصادی استانداری اصفهان، با استقبال از ورود جهاددانشگاهی به عرصه صنایع دستی، آن را اقدامی ارزشمند و قابل تأمل توصیف کرد و گفت: حوزه فرش و صنایع دستی ظرفیت بی‌نظیری برای ورود استارتاپ‌ها و کارآفرینان دارد. استفاده از هوش مصنوعی برای شناسنامه‌دار کردن فرش ایرانی، تولید توکن‌های غیرمثلی (NFT) در صنایع دستی، و ایجاد سکوهای تخصصی فروش و بازاریابی بین‌المللی می‌تواند تحولی شگرف در این حوزه ایجاد کند. امیدواریم با کمک جهاددانشگاهی، ارتباط مؤثری میان فناوری‌های نوین، پژوهش‌های دانشگاهی و صنایع دستی برقرار شود و این همکاری، خیر و برکت فراوانی برای اصفهان و ایران به‌دنبال داشته باشد.
غلامرضا کرباسی، رئیس جهاددانشگاهی واحد اصفهان، نیز در سخنانی با اشاره به رسالت ذاتی این نهاد در تلفیق علم و عمل، اظهار کرد: جهاددانشگاهی از سال ۱۳۵۹ با شعار علم همراه با تزکیه آغاز به کار کرده و امروز با دارا بودن پژوهشکده‌ها، مراکز آموزشی، پارک‌های علم و فناوری و خبرگزاری‌های معتبر، آماده است تا نقش واسط و تسهیل‌گر میان دانشگاه و صنعت را ایفا کند. ما در دوره جدید مدیریت، ورودی سازمان را به‌سمت دانشجویان سوق داده‌ایم تا آنان با مهارت‌آموزی در کانون‌هایی همچون کانون تعاون، محیط زیست، فیلم و عکس، بتوانند ایده‌های خود را به محصولات تجاری تبدیل کنند و اشتغال‌زایی کنند.
در پایان این همایش، شرکت‌کنندگان بر ضرورت پیگیری جدی مصوبات، انتقال مشکلات به سطح ملی، بازنگری در قوانین بیمه و تسهیلات، و حمایت هدفمند از جوانان به‌عنوان آینده‌سازان این عرصه تأکید کردند و ابراز امیدواری کردند که با تداوم چنین نشست‌های هم‌افزا، صنعت فرش و صنایع دستی ایران که همواره نماد اصالت، هویت و فرهنگ این سرزمین بوده، بار دیگر به جایگاه واقعی خود بازگردد و سهم شایسته‌ای در اقتصاد و معیشت مردم ایفا کند.
