عضو هیات علمی گروه باغبانی دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه آزاد اسلامی واحد اصفهان(خوراسگان) با اشاره به کاهش سرمای زمستانه، سرمازدگی بهاره و افزایش نیاز آبی درختان گفت: تغییرات اقلیمی، باغداری ایران را با اختلال در گلدهی، کاهش عملکرد و تهدیدهای فیزیولوژیک گسترده روبهرو کرده است.
مهرداد جعفرپور در گفتوگو با ایسنا اظهار کرد: در سالهای اخیر، تغییرات اقلیمی و افزایش تدریجی دمای هوا، تأثیرات عمیق و چندوجهی بر باغداری ایران داشته است. یکی از مهمترین پیامدهای این تغییرات، کاهش محسوس ساعات سرمای زمستانه است که برای شکسته شدن خواب جوانههای درختان میوه ضروری است. کاهش ذخیره سرمایی در بسیاری از مناطق کشور، موجب اختلال در روند گلدهی، باردهی و کاهش عملکرد اقتصادی باغها شده است. برای مثال، برخی ارقام سیب مانند «رد دلیشز» سرمای لازم را دریافت نمیکنند و در بادام، گلدهی زودرس موجب افزایش آسیبپذیری در برابر سرمازدگی بهاره شده است.
وی افزود: افزایش میانگین دمای شبانهروزی و نوسانات شدید دمایی، نهتنها موجب شکست ناقص خواب زمستانی شده بلکه الگوهای طبیعی گلدهی و رشد درختان را نیز مختل کرده است. پیامدهای فیزیولوژیکی این شرایط شامل کاهش جوانههای گل، ناباروری گلها، ناهمزمانی گلدهی نر و ماده در درختانی چون گردو و افزایش بیماریهای قارچی در مناطق مرطوب است. از سوی دیگر، گرمای شدید موجب افزایش تبخیر، تعرق، طولانی شدن فصل رشد و افزایش محسوس نیاز آبی باغها شده است. در برخی مناطق مانند کرمان، نیاز آبی باغهای پسته تا ۴۰ درصد افزایش یافته است.
عضو هیات علمی گروه باغبانی دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه آزاد اسلامی واحد اصفهان(خوراسگان) ادامه داد: پدیده سرمازدگی بهاره نیز که بهدنبال گرمایش زمستانه تشدید شده، اکنون به یک تهدید ساختاری بدل شده است. گلدهی زودرس در اثر گرمایش، گلها را در معرض یخبندانهای دیررس قرار میدهد و خسارات فراوانی به بار میآورد. مواردی چون کاهش عملکرد باغهای سیب در آذربایجان شرقی و نابودی گسترده زردآلو در چهارمحال و بختیاری، نمونههای بارز این آسیبها هستجعفرپور اضافه کرد: در پاسخ به این بحران، راهکارهایی چون جایگزینی ارقام کمنیاز به سرما، استفاده از محلولهای تحریککننده گلدهی، هرس تابستانه، توسعه کشت گلخانهای، استفاده از فناوریهای سرمایشی و سیستمهای گرمایشی، کاربرد پوششهای ضدتبخیر، حسگرهای هوشمند رطوبت و کشت ژنوتیپهای مقاوم پیشنهاد شدهاند، همچنین تجربیاتی موفق نظیر جایگزینی ارقام سازگار در کرج و سلماس نشان میدهد که برنامهریزی علمی میتواند تا حد زیادی از خسارات بکاهد.
وی افزود: تولید میوه در ایران در معرض بحرانی چندلایه شامل تغییرات اقلیم، ناپایداری فصلها، افزایش هزینههای تولید، کمبود منابع آب و تهدیدهای فیزیولوژیک قرار گرفته است. عبور از این بحران مستلزم تلفیق دانش بومی با فناوریهای نوین، بازنگری در الگوی کشت منطقهای و همکاری نظاممند میان دولت، مراکز پژوهشی و باغداران است؛ پیش از آنکه فرصتهای اصلاح و سازگاری بهطور کامل از دست برود.
برای مطالعه مشرح این گزارش روی لینک زیر کلیک کنید:
