نشست «روایت کارخانهها و کارگران نساجی اصفهان از زبان اسناد» با محوریت کتاب «فراز و فرود صنعت نساجی در اصفهان»، شامگاه یکشنبه ۲۴ آبانماه، به همت دبیرخانه هویت فرهنگی جهاددانشگاهی واحد اصفهان در فروشگاه کتاب این واحد برگزار شد.
در این نشست، عبدالمهدی رجایی، پژوهشگر و اصفهانشناس، با ارائه اسناد تاریخی، تصاویر و خاطرات کارگران، به بررسی روند شکلگیری، توسعه و افول صنعت نساجی اصفهان و تأثیر آن بر تحولات اجتماعی و اقتصادی این شهر پرداخت.
رجایی با تأکید بر ضرورت توجه به زندگی و تجربههای کارگران در روایت تاریخ صنعت نساجی اظهار کرد: برای شناخت تحولات این صنعت، باید در کنار تاریخ تأسیس و فعالیت کارخانهها، شرایط زندگی، اشتغال و مطالبات کارگران نیز مورد بررسی قرار گیرد.
وی با اشاره به شکلگیری کارخانههایی همچون وطن، ریسباف، صنایع پشم و زایندهرود، نقش این واحدهای صنعتی را در تبدیل اصفهان به یکی از قطبهای مهم نساجی کشور تشریح کرد و گفت: این کارخانهها در مقاطعی هزاران نفر را به کار گرفتند و علاوه بر تأمین معیشت خانوادههای بسیاری، در شکلگیری طبقه کارگر صنعتی و تغییر ساختار اجتماعی شهر نقش مؤثری داشتند.
این پژوهشگر همچنین با نمایش اسنادی از حضور زنان و کودکان در کارخانهها، به شرایط دشوار کار، آسیبهای شغلی، اخراج، پرداختنشدن دستمزدها و مطالبات کارگران پرداخت.
بخش دیگری از این نشست به شکلگیری جنبشها و اتحادیههای کارگری در دهه ۱۳۲۰ اختصاص داشت.
رجایی با استناد به گزارشهای شهربانی و مکاتبات اداری، نقش تشکلهای کارگری، فعالیتهای سیاسی و اعتراضهای صنفی را در پیگیری مطالبات مربوط به دستمزد، ساعات کار و شرایط اشتغال تشریح کرد.
وی همچنین عواملی همچون افزایش تورم پس از جنگ جهانی دوم، رشد واردات پارچه، کاهش حمایتهای دولتی و مشکلات مالی کارخانهها را از مهمترین زمینههای تضعیف و افول صنعت نساجی اصفهان برشمرد و به سرنوشت برخی کارخانهها و واگذاری یا فروش املاک آنها برای جبران بدهیها اشاره کرد.
رجایی در ادامه، به پیامدهای اجتماعی فعالیت کارخانهها از جمله سوادآموزی کارگران، گسترش بیمههای اجتماعی، ایجاد امکاناتی مانند شیرخوارگاه و حمام و شکلگیری محلههای کارگری پرداخت و تأکید کرد که صنعت نساجی تنها یک تحول اقتصادی نبود، بلکه سبک زندگی، روابط اجتماعی و موقعیت اقتصادی خانوادههای اصفهانی را نیز دگرگون کرد.
وی در پایان با تأکید بر اهمیت حفظ و بازخوانی اسناد و خاطرات کارگران، این روایتها را منبعی ارزشمند برای پژوهشهای تاریخی و همچنین الهامبخش داستاننویسی، فیلمنامهنویسی و تولید آثار نمایشی دانست.



