امیر احمدنژاد، عضو هیئت علمی گروه علوم قرآن و حدیث دانشگاه اصفهان در چهارمین نشست «دوشنبه‌های قرآنی» در فروشگاه کتاب جهاددانشگاهی واحد اصفهان، با تأکید بر کاربردی‌بودن آموزه‌های وحیانی در زیست مدرن اظهار کرد: مسائل و بحران‌های بنیادین وجود آدمی، نظیر ترس، شتاب‌زدگی، قساوت قلب، بخل و اضطراب ناشی از سرعت سرسام‌آور زندگی، در گذر سده‌ها تغییر نکرده‌اند. همان‌طور که یک اهل ادب برای درمان سخت‌دلی به بوستان و گلستان سعدی یا برای علاج بخل به خرد فردوسی پناه می‌برد، سوره به سوره‌ی قرآن نیز پاسخ‌ها و تجویزهایی دقیق برای درمان این آلام ارائه کرده است.
وی افزود: قرآن کتابی عجیب و دور از فهم زیست انسانی نیست؛ بلکه در سطح فردی برای مهار اضطراب‌ها و در سطح اجتماعی برای درمان تفرقه و گسست‌های طبقاتی گفتمان‌ساز است.
عضو هیئت علمی دانشگاه اصفهان با تمرکز بر سوره مبارکه «حمد» به‌مثابه‌ی «ام‌القرآن»، ساختار آیه شریفه «بسم الله الرحمن الرحیم» را بررسی کرد و ادامه داد: این آیه فاقد فعل مشخص است؛ همانند شاهکارهای ادبی حافظ، سعدی و فردوسی، قرآن نیز با حذف فعل، دست مخاطب را باز گذاشته تا با هر نیت و ذوقی (آغاز می‌کنم، یاری می‌جویم، توکل می‌کنم) با حقیقت متن پیوند برقرار کند. علاوه بر این، در وصف خداوند متعال، دو صفت متوالی از ریشه «رحمت»، یعنی رحمان و رحیم به کار رفته است؛ این تکرار مکرر مهرورزی نشان می‌دهد که نظام هستی و منطق قرآن برخلاف بعضی از قرائت‌های قهرآمیز، یک‌سره بر مدار مهر، شفقت و عفو استوار است.
تمایز اخلاقی قرآن با ادبیات عهد عتیق
وی با تبیین تمایزهای گفتمانی کلام وحی و متون باستانی بیان کرد: در عهد عتیق با دستورهایی تکان‌دهنده برای نابودی کامل یک قوم، قلع‌وقمع کهنسالان، کودکان و حتی ریشه‌کنی گیاهان مواجهیم؛ ادبیاتی که مبنای خشونتی ویرانگر می‌شود. در نقطه مقابل، قرآن حتی در میدان نبرد بر فضیلت‌های اخلاقی، حفظ حدود و نهی از تعدی پای می‌فشارد و پیام‌آور بخشش و عدالت است. در نگرش قرآنی، حتی عذاب‌های اخروی نه ابزار انتقام‌گیری، بلکه بازتاب عینی و تجسم خود اعمال انسان در دنیاست.
احمدنژاد با اشاره به آیه شریفه «الحمدلله رب العالمین» تصریح کرد: ربوبیت الهی اختصاصی نیست؛ خدا فقط پروردگار گروهی خاص یا حتی فقط انسان‌ها نیست، بلکه رب گیاهان، جمادات و سراسر طبیعت است. این آیه سندی محکم برای مسئولیت محیط زیستی انسان و نفی نابودی طبیعت است.
وی انحصارطلبی‌های ادیان و مذاهب را نقد کرد و گفت: قرآن به‌صراحت در آیاتی تأکید می‌کند که اهل ایمان از هر آیین، مشروط به ایمان واقعی و عمل صالح، از بیم و اندوه در امان‌اند. نگرش رب العالمین مجالی برای این تفکر خطرناک باقی نمی‌گذارد که کسی خود را بنده درجه‌یک و دیگران را بنده درجه‌دو بداند و به تبعیض و ستم دست بزند.
این استاد دانشگاه در پایان با استناد به آرای آیت‌الله جوادی آملی درباره ماهیت بهشت یادآور شد: طبق آیات قرآن، اهل بهشت پیش از ورود، از کینه‌ها و کدورت‌ها پاک می‌شوند و در کمال یک‌دلی و سلام، بر تخت‌های برادری می‌نشینند. جامعه‌ای که در آن دوگانگی، هراس، طمع به دیگران و دورویی رخت بربندد و روابط براساس منطق پاک انسانی شکل بگیرد، در همین جهان طعم بهشت واقعی را خواهد چشید.
