«ارتقای محتوای دروس معماری براساس مکانسازی مبتنی بر ظرفیتهای فضایی: نمونۀ پژوهشی، طرح درس «معماری بومی» نخستین مقاله این شماره است که به دنبال بهبود آموزش درس معماری بومی است. در این راستا، این مقاله با تحلیل کتابها و مقالات مرتبط، یک چارچوب نظری و کاربردی برای آموزش معماری بومی با تمرکز بر ارتباط بین ابنیه و طبیعت ارائه میدهد. این چارچوب شامل 16 مفهوم مرتبط با محیط و نظریه است که در طراحی یک طرح درس جدید به کار رفتهاند. هدف نهایی این پژوهش، سوق دادن آموزش معماری به سمت طراحی فضاهای پایدار و مکانهای زمینهگرا با استفاده از اصول بومشناسی و ترکیب معماری سنتی و فرهنگ بومی است.
«بهینهسازی فرم شهری پایدار با استفاده از الگوریتمهای چندمعیاره (مورد مطالعه: شهر بهارستان)» دومین مقاله انتشار یافته است. این مقاله به بررسی و ارائه یک الگوریتم برای ساماندهی شکل شهر و تحلیل دریافت نور خورشید در مناطق شهری میپردازد. هدف اصلی آن، توسعه پایدار در کلانشهرها با حداکثر کردن زیربنا و مساحت حیاط برای بلوکهای مسکونی است. این پژوهش با مدلسازی یک منطقه شهری در بهارستان اصفهان نشان میدهد که الگوریتم پیشنهادی، پتانسیل بالایی در ایجاد فضاهای شهری با بهرهوری بالا از انرژی خورشیدی و دسترسی مناسب به نور روز دارد.
سومین مقاله این شماره «خلاقیت کودکانه در فضا؛ مقایسۀ تجربۀ فضای باز و بسته در سن پیشدبستانی» است. این پژوهش به مقایسۀ تأثیر محیطهای باز (طبیعی) و بسته (شهری) بر خلاقیت کودکان پیشدبستانی میپردازد. یافتهها نشان میدهد که تعامل با محیط طبیعی به طور قابل توجهی خلاقیت کودکان را تقویت میکند، بهویژه در مؤلفههای سیالی، ابتکار، انعطافپذیری، بسط و خلاقیت کلی. در حالی که محیط باز در تقویت «ابتکار» و محیط بسته در تقویت «انعطافپذیری» نقش بیشتری داشتهاند. این نتایج بر اهمیت طراحی فضاهای بازی و آموزشی که تجربههای حسی و تعامل با محیط را فراهم میکنند، تأکید دارد.
چهارمین مقاله با موضوع «ارزیابی جذابیت کاربریهای شهری در برابر تهدیدهای انسانساخت عمدی با استفاده از روش RANCOM-PIV» است. این پژوهش به بررسی جذابیت کاربریهای مختلف شهری برای تهدیدگران (عمدی) میپردازد. با استفاده از روشهای تحلیلی و نظرسنجی از نخبگان، مشخص شده است که مراکز تجاری (بازارها) بیشترین جذابیت را برای این حملات دارند و پس از آنها فرودگاهها و مراکز فرماندهی در رتبههای بعدی قرار میگیرند. این رتبهبندی به شناسایی نقاط آسیبپذیر و محاسبه تابآوری شهرها در برابر تهدیدها کمک میکند.
«حکمرانی مشارکتمبنا با گذار از پیمانسپاری به جمعسپاری شهری (مورد مطالعه: مدیریت اماکن و خدمات شهرداری اصفهان)» پنجمین مقاله بهار 1404 است. این پژوهش به شناسایی فضاها و خدمات شهری در شهرداری اصفهان که قابلیت «جمعسپاری» (crowdsourcing) دارند، پرداخته است. با استفاده از روش دلفی و تحلیل آماری (ضریب توافق کندال)، مشخص شد که از میان معاونتهای شهرداری، تنها خدمات سه معاونت خدمات شهری، فرهنگی و ترافیک قابلیت جمعسپاری دارند.
آخرین مقاله این شماره با عنوان «ارزیابی تاب آوری محلات شهری در برابر حملات تروریستی (مورد مطالعه: محله باغ فیض شهر تهران)» است. هدف از این مطالعه بررسی تابآوری محله باغ فیض تهران در برابر تهدیدات تروریستی است. این پژوهش با شناسایی شاخصهای مؤثر بر تابآوری شهری در برابر حملات تروریستی و ارزیابی میزان اثرگذاری آنها آغاز میشود. در ادامه، با استفاده از نرمافزار GIS، میزان تابآوری محله باغ فیض محاسبه شده و در پایان نیز راهکارهایی برای ارتقای تابآوری این منطقه ارائه میگردد.
گفتنی است، فصلنامه «پژوهشهای فضا و مکان در شهر» به صاحب امتیازی جهاددانشگاهی پس از بررسیهای اولیه، در تاریخ ۱۴/ ۰۷/ ۱۴۰۳ تأییدیه ورود به فرآیند ارزیابی و رتبهبندی نشریات علمی را از وزارت علوم، تحقیقات و فناوری دریافت کرد و براساس آییننامه نشریات علمی مصوب در ارزیابی سال ۱۴۰۲ موفق به دریافت رتبه ج شد و همچنین بر اساس آییننامه ارزیابی نشریات موسسه استنادی و پایش علم و فناوری جهان اسلام (ISC) در کمیته ارزیابی نشریات مورخ 10/04/1404 بررسی و جهت نمایهسازی در پایگاه استنادی علوم جهان اسلام (ISC) تأیید شد و در این راستا مقالات این نشریه از بهار 1401 تاکنون در پایگاه ISC نمایه شده است.
