این نشست دوشنبه ۱۳ مهرماه به مناسبت روز جهانی گردشگری برگزار شد و در آن جمعی از مدیران و مسئولان حوزه گردشگری و مدیریت شهری، استادان و متخصصان دانشگاهی، فعالان بخش خصوصی و نمایندگان شرکت‌های فناور درباره ظرفیت‌ها و الزامات استفاده از داده و هوش مصنوعی در بازطراحی گردشگری اصفهان به بحث و تبادل نظر پرداختند.
در این نشست، موضوعاتی از جمله وضعیت موجود داده‌های گردشگری، کاربردهای عملی هوش مصنوعی در صنعت گردشگری و مدیریت مقصد، حکمرانی و یکپارچه‌سازی داده‌ها، آینده‌پژوهی و پیش‌بینی رفتار گردشگران، مدیریت جریان گردشگری، بازاریابی مقصد، هوشمندسازی خدمات گردشگری و الزامات نهادی و قانونی توسعه گردشگری هوشمند مورد بررسی قرار گرفت.
گردشگری اصفهان باید از تک‌محصولی بودن فاصله بگیرد
معاون گردشگری اداره‌کل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی استان اصفهان با تأکید بر ضرورت فاصله گرفتن گردشگری اصفهان از تک‌محصولی بودن، گفت: اصفهان با برخورداری از بیش از هزار تأسیسات گردشگری و ظرفیت‌های متنوع تاریخی، فرهنگی، طبیعی، سلامت، خوراک، کویر، گردشگری روستایی و ماجراجویی، نیازمند تبدیل این ظرفیت‌ها به محصولات گردشگری و بازارسازی برای آنهاست.
داوود آبیان با اشاره به ظرفیت‌های گسترده گردشگری استان اظهار کرد: سهم قابل توجهی از ظرفیت‌های گردشگری کشور در اصفهان متمرکز شده، اما با وجود این ظرفیت‌ها، گردشگری استان در سال‌های گذشته با چالش‌هایی مواجه بوده است و باید با استفاده از داده‌ها و رویکرد علمی، دلایل کاهش استقبال گردشگران داخلی و خارجی بررسی و برای آن راهکار ارائه شود.
وی بازنگری در برند گردشگری اصفهان را ضروری دانست و افزود: یکی از مشکلات موجود، تک‌محصولی بودن گردشگری استان است، در حالی که اصفهان ظرفیت‌های متنوعی در حوزه‌های تاریخی، فرهنگی، طبیعی، سلامت، خوراک، گردشگری روستایی، کویر، ماجراجویی و گردشگری مدرن دارد که باید به محصولات گردشگری تبدیل و برای آنها بازارسازی شود.
آبیان همچنین بر ضرورت شبکه‌سازی میان دستگاه‌ها و فعالان گردشگری تأکید کرد و گفت: بخشی از ظرفیت‌های گردشگری استان در سال‌های گذشته به‌صورت جزیره‌ای مورد توجه قرار گرفته و شبکه‌سازی میان دستگاه‌ها و فعالان این حوزه به اندازه کافی شکل نگرفته است. تشکیل سازمان مدیریت مقصد می‌تواند به ایجاد هم‌افزایی میان ذی‌نفعان و مدیریت یکپارچه گردشگری کمک کند.
وی توسعه زیرساخت‌ها و ایجاد مشوق‌های سرمایه‌گذاری را از دیگر الزامات توسعه گردشگری اصفهان دانست و خاطرنشان کرد: استان با وجود ظرفیت‌های فراوان، همچنان در زمینه تعداد تخت‌های اقامتی و جذب سرمایه‌گذار با محدودیت‌هایی مواجه است.
معاون گردشگری اداره‌کل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی استان اصفهان همچنین بر توجه به ظرفیت‌های کمترشناخته‌شده استان تأکید کرد و افزود: توزیع متوازن سفر میان شهرها و روستاهای مختلف، از مناطق کویری و تاریخی تا مناطق غربی استان، می‌تواند ضمن ایجاد ثروت برای جوامع محلی، فشار گردشگری بر مقاصد اصلی را نیز کاهش دهد.
سازمان مدیریت مقصد؛ حلقه اتصال بخش‌های گردشگری
مسئول میز گردشگری استانداری اصفهان و رئیس مرکز پژوهش‌های شورای اسلامی شهر اصفهان نیز با تأکید بر ضرورت تشکیل سازمان مدیریت مقصد گفت: این سازمان می‌تواند با ایجاد هم‌افزایی میان بخش دولتی، عمومی و خصوصی، زمینه مدیریت یکپارچه گردشگری و استفاده هوشمند از ظرفیت‌های شهر را فراهم کند.
مصطفی نباتی‌نژاد با اشاره به شکل‌گیری میز گردشگری اصفهان اظهار کرد: این میز با هدف تغییر گفتمان غالب شهری از «مسئله‌محوری» به سمت «فرصت‌محوری» شکل گرفته است تا در کنار موضوعاتی مانند آب، آلودگی هوا و فرونشست، ظرفیت‌ها و فرصت‌های اصفهان نیز مورد توجه قرار گیرد.
وی افزود: گردشگری یکی از محورهای اصلی این میز است و هوش مصنوعی و انرژی‌های نو نیز به‌عنوان ابزارهایی برای حل بخشی از مسائل شهر مورد توجه قرار گرفته‌اند.
نباتی‌نژاد گردشگری را موضوعی فرابخشی دانست و تصریح کرد: دستگاه‌هایی مانند فرودگاه، راه‌آهن و اداره‌کل راه و شهرسازی نیز باید در این حوزه با یکدیگر هم‌افزایی داشته باشند و یکی از مطالبات جدی، تشکیل سازمان مدیریت مقصد است.
وی با اشاره به نقش داده و هوش مصنوعی در مدیریت گردشگری عنوان کرد: استفاده از داده‌های موجود و بیگ‌دیتا می‌تواند زمینه اجرای پروژه‌های هوش مصنوعی در حوزه گردشگری را فراهم کند و این تجربه‌ها می‌توانند به الگویی برای سایر بخش‌های دولتی و خصوصی تبدیل شوند.
مسئول میز گردشگری استانداری اصفهان ادامه داد: داده می‌تواند در مدیریت هوشمند تقاضای گردشگری، شناسایی بازار، بازاریابی و افزایش بهره‌وری مورد استفاده قرار گیرد و بخش خصوصی نیز باید در این زمینه مطالبه‌گر باشد.
وی سازمان مدیریت مقصد را کنسرسیومی بین‌نهادی با مالکیت مشترک بخش‌های دولتی و خصوصی دانست که می‌تواند مدیریت یکپارچه برند و فرآیندهای بازاریابی اصفهان را بر عهده بگیرد.
هوش مصنوعی بدون زیرساخت داده به نتیجه نمی‌رسد
رئیس جهاددانشگاهی واحد اصفهان نیز با تأکید بر ضرورت ایجاد زیرساخت مناسب برای توسعه هوش مصنوعی گفت: توسعه این حوزه نیازمند ایجاد پایه اطلاعاتی و داده مناسب و قابل اعتماد است و نمی‌توان صرفاً با اقدامات واکنشی و مقطعی به نتیجه مطلوب رسید.
غلامرضا کرباسی اظهار کرد: در حوزه هوش مصنوعی نباید صرفاً به واکنش‌های سریع و مقطعی اکتفا کرد، بلکه لازم است برنامه‌ای مستمر و زیربنایی با بهره‌گیری از دیدگاه‌های کارشناسی تدوین شود.
وی افزود: هوش مصنوعی برای اینکه بتواند در هر حوزه‌ای استقرار پیدا کند و توسعه یابد، نیازمند پیش‌زمینه و داده‌های مناسب و قابل اعتماد است و بدون فراهم کردن این زیرساخت بنیادین، نمی‌توان انتظار داشت اقدامات انجام‌شده در این حوزه به نتیجه مطلوب برسد.
کرباسی با اشاره به ظرفیت‌های پژوهشی جهاددانشگاهی اصفهان در حوزه گردشگری اظهار کرد: با توجه به فعالیت گروه پژوهشی مطالعات گردشگری شهر و اجرای پروژه‌ها و مطالعات مختلف در این حوزه، می‌توان از ظرفیت‌های علمی و پژوهشی جهاددانشگاهی برای بازطراحی گردشگری اصفهان در عصر هوش مصنوعی استفاده کرد.
هوش مصنوعی؛ موتور پشتیبان تصمیم در گردشگری
عضو هیأت علمی دانشگاه آزاد اسلامی اصفهان نیز با تأکید بر نقش هوش مصنوعی در حکمرانی هوشمند گردشگری گفت: این فناوری می‌تواند با تحلیل داده‌های پراکنده، پیش‌بینی فشارهای جمعیتی و ترافیکی و مدیریت جریان گردشگران، زمینه تصمیم‌گیری هوشمند، عادلانه و پایدار را فراهم کند.
رسول صادقی با بیان اینکه هوش مصنوعی می‌تواند محدودیت‌های شناختی انسان را کاهش دهد، اظهار کرد: این فناوری امکان شناسایی روابط میان پدیده‌ها و متغیرهایی را فراهم می‌کند که ممکن است ذهن انسان به‌تنهایی قادر به کشف آنها نباشد و بر اساس داده‌های موجود می‌توان از آن برای پیش‌بینی روندهای آینده استفاده کرد.
وی با اشاره به ضرورت مدیریت جریان گردشگران افزود: هدف گردشگری نباید صرفاً افزایش تعداد گردشگران باشد؛ زیرا ورود گردشگر بدون آمادگی زیرساخت‌ها می‌تواند به افزایش نارضایتی، فشار بر بناهای تاریخی و ایجاد مشکلات شهری منجر شود. مسئله اصلی این است که گردشگر مناسب در زمان مناسب به مکان مناسب هدایت شود.
صادقی، ترکیب هوش مصنوعی و گردشگری را زمینه‌ساز ایجاد یک «موتور پشتیبان تصمیم» برای مدیران دانست و گفت: با استفاده از داده‌های رزرو هتل‌ها و اقامتگاه‌ها، تردد خودروها، وضعیت آب‌وهوا، تقویم تعطیلات و رفتار گردشگران در سال‌های گذشته می‌توان فشار جمعیتی و ترافیکی را پیش از وقوع پیش‌بینی و برای آن برنامه‌ریزی کرد.
وی یکپارچه‌سازی داده‌های گردشگری را ضروری دانست و افزود: اطلاعات گردشگری در دستگاه‌های مختلف از جمله شهرداری، میراث فرهنگی، راهداری، پلیس راهور و هتل‌ها به صورت جزیره‌ای وجود دارد و بدون تجمیع و یکپارچه‌سازی این اطلاعات، الگوریتم‌های هوش مصنوعی نیز نمی‌توانند پیش‌بینی دقیق و قابل اتکایی ارائه دهند.
عضو هیأت علمی دانشگاه آزاد اسلامی اصفهان همچنین استفاده از هوش مصنوعی برای تحلیل بازخورد و احساسات گردشگران و شهروندان، مدیریت جریان گردشگران و هدایت آنان به زمان‌ها و جاذبه‌های کمترشناخته‌شده را از دیگر ظرفیت‌های این فناوری برشمرد.
وی با اشاره به مفهوم «دوقلوی دیجیتال» گفت: می‌توان یک دوقلوی دیجیتال برای گردشگری اصفهان ایجاد کرد تا مدیران بتوانند پیش از اجرای طرح‌های مختلف، آثار تصمیمات خود را در یک محیط شبیه‌سازی‌شده بررسی و گزینه مناسب را انتخاب کنند.
صادقی در پایان بر اهمیت حریم خصوصی، امنیت داده‌ها و عدالت الگوریتمی تأکید کرد و گفت: هوش مصنوعی نباید صرفاً به معرفی هتل‌ها و مجموعه‌های بزرگ منجر شود و کسب‌وکارهای کوچک و محلی را نادیده بگیرد و در نهایت نیز انسان باید در حلقه تصمیم‌گیری باقی بماند.
ظرفیت شرکت‌های فناور برای توسعه گردشگری هوشمند
نماینده شهرک علمی و تحقیقاتی اصفهان نیز با اشاره به فعالیت شرکت‌های فناور در حوزه گردشگری گفت: برخی شرکت‌های مستقر در مرکز رشد هنر با استفاده از هوش مصنوعی در زمینه‌هایی مانند هتل‌مانیتورینگ، گردشگری سالمندان و معرفی مسیرهای گردشگری فعالیت می‌کنند، اما محدودیت‌های مربوط به مجوزها همچنان یکی از موانع توسعه فعالیت آنهاست.
حسین صادقی اظهار کرد: در مرکز رشد هنر سه شرکت در حوزه گردشگری فعالیت دارند که دو شرکت از هوش مصنوعی برای توسعه خدمات خود استفاده می‌کنند.
وی افزود: یکی از این شرکت‌ها در زمینه هتل‌مانیتورینگ فعالیت دارد و با استفاده از هوش مصنوعی، داده‌ها و اطلاعات مورد نیاز مدیران هتل‌ها را جمع‌آوری و تحلیل می‌کند. همچنین قرار است از این فناوری برای بررسی عملکرد و افزایش بهره‌وری کارکنان هتل‌ها نیز استفاده شود.
نماینده شهرک علمی و تحقیقاتی اصفهان ادامه داد: شرکت دیگری نیز در حوزه گردشگری سالمندان فعالیت دارد و با دریافت اطلاعات و ویژگی‌های افراد و استفاده از هوش مصنوعی، تور و مسیر گردشگری متناسب با شرایط سالمندان پیشنهاد می‌دهد.
وی یکی از مشکلات شرکت‌های فناور این حوزه را محدودیت‌های مربوط به مجوزها دانست و گفت: برخی شرکت‌های خلاق و دانش‌بنیان حوزه گردشگری به دلیل نداشتن مجوز آژانس مسافرتی، امکان برگزاری مستقیم تور ندارند و برای ادامه فعالیت خود نیازمند سازوکار و مجوز متناسب با ماهیت شرکت‌های فناور هستند.
هوش مصنوعی؛ ابزار تحلیل رفتار گردشگران و بهبود خدمات
مدیر هتل پیروزی اصفهان نیز با اشاره به کاربردهای عملی هوش مصنوعی در صنعت گردشگری گفت: این فناوری می‌تواند با تحلیل رفتار گردشگران، ارزیابی عملکرد مجموعه‌ها، مدیریت ترافیک و بهینه‌سازی مصرف انرژی، به بهبود خدمات و تصمیم‌گیری در صنعت گردشگری کمک کند.
امیرمسعود لوافان با اشاره به تجربه استفاده از سیستم‌های هوشمند در هتل پیروزی اظهار کرد: با جمع‌آوری و تحلیل داده‌ها می‌توان خدمات گردشگری را متناسب با نیاز و رفتار مسافران به‌روزرسانی کرد.
وی افزود: در گردشگری می‌توان از هوش مصنوعی برای تحلیل فضای مجازی، بررسی رفتار گردشگران، بررسی برندهای گردشگری و ارائه پیشنهاد برای مقصد و برنامه سفر استفاده کرد.
لوافان همچنین مدیریت هوشمند ترافیک در مقاصد گردشگری و بهینه‌سازی مصرف انرژی را از دیگر زمینه‌های کاربرد این فناوری دانست و گفت: هتل‌های آینده به سمت هوشمندسازی حرکت می‌کنند و استفاده از تجهیزات و سامانه‌های هوشمند می‌تواند علاوه بر ارتقای خدمات، اطلاعات ارزشمندی درباره نیاز و رفتار مهمانان در اختیار مدیران قرار دهد.
ضرورت تدوین نقشه راه هوش مصنوعی در گردشگری اصفهان
الهام قاسمی سرپرست معاونت پژوهش و فناوری جهاددانشگاهی اصفهان نیز در این نشست با اشاره به بهره‌گیری از هوش مصنوعی در گردشگری اصفهان اظهار کرد: استفاده از هوش مصنوعی صرفاً به استفاده از چند ابزار فناورانه محدود نمی‌شود، بلکه نیازمند ایجاد یک اکوسیستم داده‌محور، زیرساخت اطلاعاتی قابل اعتماد، یکپارچه‌سازی داده‌های دستگاه‌های مختلف، همکاری میان بخش دولتی، عمومی، دانشگاهی و خصوصی و تعیین چارچوب‌های مشخص حکمرانی داده است.
وی افزود: از سوی دیگر، تنوع ظرفیت‌های گردشگری اصفهان و ضرورت فاصله گرفتن از اتکای صرف به محصولات تاریخی و فرهنگی، نیازمند شناخت دقیق بازارها، تحلیل رفتار گردشگران، توسعه محصولات جدید و استفاده از روش‌های نوین بازاریابی است؛ حوزه‌هایی که هوش مصنوعی می‌تواند در آنها نقش پشتیبان و تسهیل‌گر ایفا کند.
بر این اساس، تدوین یک نقشه راه مشخص برای استفاده از هوش مصنوعی در گردشگری اصفهان می‌تواند زمینه را برای گذار از مدیریت واکنشی به مدیریت پیش‌بینانه، توزیع متوازن جریان گردشگران، ارتقای بهره‌وری زیرساخت‌ها، تقویت برند مقصد، توسعه کسب‌وکارهای گردشگری و افزایش رقابت‌پذیری اصفهان در بازار گردشگری فراهم کند.
نشست تخصصی «بازطراحی گردشگری اصفهان در عصر هوش مصنوعی» به همت اندیشکده گردشگری و صنایع خلاق معاونت پژوهش و فناوری جهاددانشگاهی واحد اصفهان با هدف ایجاد پیوند میان دانش، داده، فناوری و نیازهای اجرایی صنعت گردشگری استان برگزار شد و می‌تواند مبنایی برای ادامه مطالعات و تدوین گزارش‌های سیاستی و نقشه راه بهره‌گیری از هوش مصنوعی در گردشگری اصفهان قرار گیرد.
