«ارائۀ چهارچوب گردشگری خلاق، بهعنوان کارآفرینی فرهنگی مبتنی بر فناوری» نخستین مقاله این شماره است که این پژوهش با استفاده از رویکرد آمیخته کمی–کیفی، یک مدل پیشرفته کارآفرینی فرهنگی مبتنی بر فناوری در گردشگری خلاق ارائه میدهد. نتایج چهار بعد اصلی شامل پیامدها، چالشهای سیستمی، الزامات عملیاتی و پویاییهای کارآفرینی را شناسایی و برازش مدل را تأیید کرده است. این مدل میتواند مبنایی برای سیاستگذاری و توسعه پایدار صنعت گردشگری باشد.
«فهم تجربۀ زیستۀ دوچرخهسواری شهری: مروری انتقادی با هدف ارائۀ یک دستور کار پژوهشی» دومین مقاله انتشار یافته است. این پژوهش با مرور نظاممند مطالعات پیشین، به فهم تجربههای زیستۀ دوچرخهسواری شهری میپردازد و یک دستور کار پژوهشی آینده ارائه میکند. با تأکید بر خلأ چهارچوب مفهومی جامع، چهارچوب پدیدارشناسانۀ چهارگانۀ ونمنن معرفی و برای تحلیل مطالعات بهکار گرفته شده است. نتایج بر ضرورت ترکیب چهارچوب مفهومی جامع و روشهای مردمنگارانه و نوآورانه برای درک ماهیت بدنمند و متحرک این تجربه تأکید دارد.
سومین مقاله این شماره «مرور دامنهای بر مطالعات دلبستگی به مکان با تأکید بر رابطۀ آن با حس مکان» است. این پژوهش با مرور نظاممند دامنهای به تبیین ابهام مفهومی میان «حس مکان» و «دلبستگی به مکان» میپردازد و یک چهارچوب تحلیلی شفاف برای تمایز آنها ارائه میدهد. یافتهها نشان میدهد «حس مکان» مفهومی انتزاعی و پدیدارشناسانه با سنجشپذیری محدود است، در حالی که «دلبستگی به مکان» عینیتر، قابلاندازهگیری و در پژوهشهای تجربی کاربردیتر است. این تمایز میتواند به دقت روششناختی و تقویت مبانی نظری مطالعات آینده در پیوند انسان و مکان کمک کند.
چهارمین مقاله با موضوع «ادراک نشانهشناسی جنسیتی کودکان پیشدبستانی از دیوارنگارهها و المانهای شهری (نمونۀ موردی: شهر مشهد)» است. این پژوهش کیفی با رویکرد پدیدارشناسی، به بررسی نقش دیوارنگارهها و المانهای شهری در شکلگیری هویت جنسیتی کودکان ۴ تا ۶ ساله میپردازد. یافتهها نشان میدهد این عناصر میتوانند بهصورت دوسویه عمل کنند؛ بازنماییهای غیرکلیشهای موجب تقویت عزتنفس و درک سالم جنسیت میشوند، در حالیکه بازنماییهای ناهماهنگ و کلیشهای میتوانند اضطراب و اختلال در خودپنداره جنسیتی ایجاد کنند. نتایج بر ضرورت طراحی حساس به رشد و مبتنی بر برابری و تنوع جنسیتی در فضاهای عمومی شهری تأکید دارد.
«بازشناسی روند آپارتماننشینی در شهرهای معاصر ایرانی: چالشها و فرصتها» پنجمین مقاله انتشاریافته شماره پاییز 1404 است. این مقاله با رویکرد توصیفی–تحلیلی، پدیده آپارتماننشینی در شهرهای معاصر ایران را از منظر «واقعگرایی اسلامی» بررسی میکند. یافتهها نشان میدهد آپارتمانهای معاصر، از جمله در مطالعۀ موردی مجتمع گلپارک تبریز، با الگوی سکونت اسلامی–ایرانی در ابعادی چون حریم خصوصی، روابط همسایگی، عدالت فضایی و پیوستگی کالبدی–معنوی سازگاری کافی ندارند. پژوهش بر ضرورت بازنگری ضوابط طراحی، تقویت نهادهای محلی و ترویج فرهنگ سکونت اسلامی–ایرانی برای تحقق سکونت انسانمحور و پایدار تأکید دارد.
آخرین مقاله این شماره با عنوان «سنجش عینی و ذهنی رعایت عدالت فضایی در ارائۀ خدمات شهری در شهر دوستدار سالمند (نمونۀ موردی: شهر مشهد)» است. این پژوهش با رویکرد تلفیقی، به سنجش عدالت فضایی در شهر دوستدار سالمند مشهد و بررسی شکاف میان ادراک ذهنی سالمندان و واقعیت عینی خدمات شهری میپردازد. نتایج تحلیلهای GIS و پرسشنامهای نشاندهندۀ نابرابری فضایی شدید و الگوی مرکز–پیرامون در توزیع خدمات و وجود شکاف معنادار در بیش از نیمی از مناطق شهر است. یافتهها تأکید میکند که تحقق شهر دوستدار سالمند، مستلزم توجه همزمان به توزیع عادلانه خدمات و کیفیت تجربه زیستۀ سالمندان است.
گفتنی است، فصلنامه «پژوهشهای فضا و مکان در شهر» به صاحب امتیازی جهاددانشگاهی پس از بررسیهای اولیه، در تاریخ ۱۴/ ۰۷/ ۱۴۰۳ تأییدیه ورود به فرآیند ارزیابی و رتبهبندی نشریات علمی را از وزارت علوم، تحقیقات و فناوری دریافت کرد و براساس آییننامه نشریات علمی مصوب در ارزیابی سال 1403موفق به دریافت رتبه «ب» شد و همچنین بر اساس آییننامه ارزیابی نشریات موسسه استنادی و پایش علم و فناوری جهان اسلام (ISC) در کمیته ارزیابی نشریات مورخ 10 / 04 /1404 بررسی و جهت نمایهسازی در پایگاه استنادی علوم جهان اسلام (ISC) تأیید شد و در این راستا مقالات این نشریه از بهار 1401 تاکنون در پایگاه ISC نمایه شده است.
